جواب : اين تعبير در ميان قدما از علما رايج و متداول بوده و شيخ طوسى هم در عدة الاصول چنين تعبيرى دارد و ظاهرا مراد متقدمين از سكون نفس همان جزم و يقين است نه مجرد اطمينان و لو به سرحد يقين نرسد اگرچه در ميان متأخرين مراد از سكون نفس همان اطمينان است . نكته : شايد اين وجه‌الجمعى كه شيخ انصارى بيان نموده از عملكرد خود سيد و اتباع او استنباط نموده به دليل اينكه سيد اگرچه در مقام مباحثات علميه گفته به خبرهايى كه موجب قطع نباشند عمل نمىكنيم و وقعى نمىنهيم ، ولى در مقام عمل در موارد بسيار ، در استنباطات فقهيه‌اش به خبر واحد ثقه عمل نموده و لذا شايد اين شيوهء عملى سيد و اتباع او سبب اين توجيه شيخ گرديده . ان قلت : شايد سيد كه به آن روايات عمل مىكرده از اين باب بوده كه يا اين اخبار به نزد سيد خبر متواتر بودند و يا خبر واحد مع القرينة القطعيه نه مجرد از آن . قلت : اين احتمال خيلى بعيد است ، بلكه ملحق به عدم است ، بلكه محال عادى است ؛ زيرا چگونه ممكن است اين‌همه روايات كه سر از ده‌ها هزار درمىآورد عند السيد همگى متواتر و يا همراه با قرائن قطعيه باشد ؟ ! مصنف گفته است كه بعد الّتي يا و التى ما چه بتوانيم اين دو اجماع متناقض را توجيه بكنيم و چه نتوانيم معتقديم كه ادعاى شيخ طوسى كه فرموده است : حجيت خبر واحد اجماعى است يك ادعاى مقبول و تام است و ما اين را اختيار مىكنيم و براى اين مدعا شواهدى هم در دست داريم و قبل از بيان اين مؤيدات به دو نكته اشاره مىكنيم : 1 . در عبارت مصنف آمده است : « و ان لم يكن عادلا بالمعنى الخاص » . به نظر مىرسد مراد ايشان از عدالت بالمعنى الخاص همان عدالت در مقام شهادت است در مقابل مطلق الوثاقة كه عدالت در روايت باشد چنان‌كه در صفحهء 201 معالم الاصول مىخوانيم : « و نقل المحقق عن الشيخ انه قال يكفى كون الراوى ثقة متحرزا عن الكذب فى الرواية و ان كان فاسقا بجوارحه و ادعى عمل الطائفة على اخبار جماعة هذه صفتهم و در حاشيه همان صفحه مرحوم ملا صالح مىفرمايد : المستفاد من كلام